Çizgide ilerlemek ya da içe katetmek. İşte bütün mesele bu, mu?

Bir kanat oyuncusu için artık değil gibi duruyor. Çünkü futbolun evrimsel süreci klasik çizgi kanatlara karşı savaş ilan edeli çok oldu. Geriye dönük oynayan, istasyon vazifesi gören veya alan açan yeni forvetlerin yanına da böyle oyuncular yakışmazdı. Tabii, Adama Traore gibi hala eskinin düzenine baş kaldırmayan isimler azalsa da varlıklarını sürdürüyorlar.

Kanatların yaşadığı kırılımı Euro 2020’de bekler özelinde de gördük. En başta Spinazzola ile dillenmeye başlayan içe yönelen bek akımını daha çok göreceğiz gibi duruyor. Oyun artık çok yönlüleşmeye başladıkça, sahneden çekilen “nerede o eskinin” 10 numaraları her pozisyona sirayet etti. Haliyle bekler de bundan nasibini aldı.

Hem kanat hem de bekler için yönelimin temelinde içe katetme gibi duruyor. Öyleyse verileri yan yana koyarak bir resim çizmek istedim. Hemen Youtube’a girip “Cutting Inside” yazdım. Karşıma çıkan ilk video çok manidardı: Arjen Robben’in Öğrencileri.

Pozisyonları izlerken bir yandan da düşünüyordum. İçe katetmeyi belirlemek için neler yapmalıyım? Oyuncu kenardan nereye topla koşarsa bu kategoriye girer? Hangi genel kuralları koyarsam, aksiyonun başlangıç noktasına göre değişiklik gösterek içe katetme alanları tanımlayabilirim? Bu son söylediğim soru, işleri zorlaştıran bir etmendi. Sonuçta, kendi yarı sahandayken sahanın merkezine gitmek için rakip kaleyi baz alırken, bu durum korner çizgisine yakın noktalarda değişiyor, tam tersine, bazen yönünüzün kendi kalenize doğru dönmesi gerekiyordu. 

Bu şartlar altında içe katetmeyi hesaplarken karşılaştığım sorunların üstesinde gelmeye gayret ettim ve 4+1 kuralını koydum. Hadi, bu kurallara ve varlık amaçlarına geçelim.

Kural 1 : Oyuncu kaleye ne kadar uzaksa o kadar fazla top sürmeli

Oyuncu rakibin baskısından ötürü topu ilk kontrol ettiğinde zorunlu olarak boş alana doğru hamle yapabilir. Ancak ben futbolcunun bilinçli olarak içe kat edip etmediği ile ilgileniyorum. Dolayısıyla bu kuralı bana biraz daha şeffaf bir tablo sunması için tercih ettim.

Başta sabit bir mesafe koymuştum. Aksiyonun başlangıç ve bitişi arasında 10 metre olsun; fakat oyuncu üçüncü bölgede iken kuvvetle muhtemel ki rahat hareket edemeyecek. Bundan ötürü futbolcu rakip kaleye ne kadar yakınsa top sürme sınırının minimum seviyede olması daha makuldü. En az 7 metre, en fazla ise 15 metreye kadar çıkan bir alt limit söz konusu.

Her bir kuralın nasıl bir etki yarattığını görmek için sahada seçtiğim bir nokta üzerinden ilerleyerek bakalım.

1. Kuralla orta çıkan tablo hiç yeterli değil

Burada bir ekleme yapmalıyım. Ben topu bir kanattan diğerine süren oyuncuları bulmak değil, merkeze yaklaştıran oyuncuları bulmak istiyorum. Bundan ötürü sağdan hareket başlayan birisi için sol kenar, soldan harekete başlayan için de sağ kenar içe katetme sayılmıyor.

Kural 2 : Topu taç çizgisine paralel sürme

Kural 2 içe katetmeyi belirleyen en gerekli kuraldı; çünkü çizgide ilerleyen oyuncuları değil, içe kat edenleri arıyoruz. Bu kuralda hedef noktasını en yakın kale direği almak yerine altı pas sınırını almayı tercih ettim. Aksi halde hedef alan daralacaktı ve içe katetme özelliği taşıyabilecek bir çok aksiyonu elemiş olacaktım.

2. Kural kaleye doğru yol almamıza neden oldu. Ancak hala anlamsız bölgeler mevcut

Yukarıdaki grafikten de göreceğiniz gibi koyduğumuz 2 kural yeterli olmadı. Siyahla gösterinden noktadan kendi kalemize doğru top sürdüğümüz takdirde bile içe katetme niteliği taşıyor. Halbuki içeriye yönelmenin bir amacı da kaleyi görme açısını yükseltmektir.

Açı!

Kural 3 : Kaleyi görme açını en az %25 genişlet

Kenar bölgesi ya da orta koridor olarak isimlendirilen bölgeler rakip kalenin çaprazında kaldığı için kaleyi görüş açıları küçüktür. Bu açıyı büyütmek için ya biraz daha ilerleyeceksiniz, ki üçüncü bölgede bu kural işlemez, hatta açı daha da daralır, ya da merkez bölgeye doğru hareket ederek kaleyi cepheden göreceksiniz. 3. kural ikisini bir arada gerçekleştiriyor. Başlangıç noktası kaleyi 5 derece ile görüyorsa, askiyonun bittiği nokta minimum 6.25 derece ile görmesi lazım.

Yani en az  %25’lik bir artış.

Kural 3, tabloyu istediğimiz kıvama soktu

Yavaş yavaş istediğimiz kıvama geliyor. Ne dersiniz? Ama hala bazı eksiklikler var. Siyahla işaretli noktadan neredeyse orta saha yuvarlağına gitmek içe katetmek sayılmamalı. Rakip kaleden çok uzaklaşıyoruz.

Kural 4 : Kaleden Uzaklaşma Limiti

Bulunduğun noktanın kaleye olan mesafesi kaçsa, vardığın noktanın kaleye olan mesafesi de bununla orantılı olması gerekiyor. Tabii, bunda da sabit bir değer yok. İçe katetme bölgesi olarak ele aldığımız sınırda, rakip kaleye en yakın noktadan harekete başladıysanız, rakip kaleden uzaklaşmak için başlangıçtaki mesafe kadarlık bir limitiniz var. Ancak hali hazırda kaleye en uzak noktadaysanız, o halde yine %25’lik bir mesafe kadar yaklaşmalısınız. (Aşina olanlarınız için tıpkı kat eden pas ve koşu metriklerinin hesaplanması gibi.)

Küçük bir örnekle vereyim, soru işaretleri kalksın.

Kural 4 ile beraber siyah noktamızdaki duruma bakalım.

Kural 4.5 : Dar açılar için bonus

Kenar bölgeden ileriye doğru gittikçe, belli bir noktadan sonra kaleyi görme açısı hızlı bir şekilde 0’a kadar düşüyor.

Peki bu durum bize ne gibi bir dezavantaj sağlıyor. Farz edelim, top tam korner noktasının üstünde. Oyuncu hareketine başladı, amacı içe katetmek. Yukarıdaki 4 kural ile beraber sınırını belirlersek şu sonuç çıkıyor.

Topla koşusunu mavi ile işaretli noktada bitirmesi takdirde, modelimiz bunu içe katetme kategorisine sokuyor; ancak bunun çok doğru olduğunu düşünmüyorum. Sanki içeriye değil de, kendi kalesine yöneliyormuş gibi duruyor. İşte bunu önlemek için, açının bu şekilde radikal düştüğü bölgedelere özel olarak ara bir kural koyma ihtiyacı hissettim.

Bahsettiğimiz örnek özelinde konuşursak, açısal alt sınırı sahanın karşı tarafındaki tam zıttı olan noktayı baz alarak daralttım.

Bu bonus kural sonuçları bariz bir şekilde etkilemeyecektir. Büyük veri içerisinde kaç oyuncu bu tür noktalardan içeriye doğru topla sokuluyordur ki?

Karışık olarak içe katetme bölgelerini verelim.

Rakamlar

2020-21 sezonu Türkiye Süper Ligi rakamlarına baktığımızda rol olarak İçe Kat Eden Kanat diye sayacağımız oyuncuların listede önde olduğunu görüyoruz. 2000 dk üstü forma giyen oyuncular arasında Nwakaeme’nin 90 dk başına en çok içe kat eden oyuncu olması şaşırtmadı.

1000 dk üstünü sıraladığımızda zirvedeki isim değişiyor.

Beşiktaş’ın performansıyla ara ara tartışılan ismi Nkoudou maç başına 4’ten fazla içe kat ederek bu alanda liderliğe çıkmış bulunmakta.

İşin içine İngiltere Premier Lig, İspanya La Liga, Almanya Bundesliga, İtalya Serie A ve Fransa Ligue 1 de girince grafik yıldızlar geçidine dönüyor.

Bir kanat oyuncusunda olmazsa olmaz diyebileceğimiz bir nitelik olan içe katetmenin zirvesine bu sezon başında Man City yolunu tutan Jack Grealish bayrağı dikmiş vaziyette. Aslında şaşırtan bir sonuçla karşılaşmadık. Sancho, Insigne, Mbappe, Messi, Sterling, Berardi, Salah en popüler isimler olarak zaten bu yönleriyle öndeler. Theo Hernandez’in bir bek olarak bu listeye girebilmesi şaşırtıcı.

1000 dk üstüne baktığımızda ise listeye Dembele, Neymar gibi diğer tanıdık isimler giriyor. Bu oyuncular daha fazla süre şans bulsaydı, mevcut rakamlarını koruyabilirler miydi, orası ayrı bir soru işareti.

Gelecek İşler

İçe Katetme metriğini daha önce yazdığımız “Oyuncu Rolleri” blogumuzda kullanmıştık. İleriki günlerde “Çizgide İlerleme” başlıklı diğer bir yazıyı hazırlamak için gayret edeceğim. Çünkü içe katetme başlı başına bir fikir verse de, bir oyuncunun oran olarak topla çizgiye paralel mi koştuğu yoksa merkeze doğru mu yöneldiği daha derin bir tablo çizecektir. Böylece eski tip kanatların hala kalıp kalmadığını da incelemiş oluruz.

Veriyle kalın.

Henüz yorum yok

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Football Analytics & Scouting 2019 © Tüm Hakları Saklıdır.

tr_TRTR